📢 DPP’de Yeni Aşama: Dijital Ürün Pasaportu Sicili Kullanıma Açıldı
Dijital Ürün Pasaportu (Digital Product Passport – DPP), en basit ifadeyle bir ürünün dijital kimliği olarak düşünülebilir. Ürün, bileşen veya malzemeye ait belirli bilgiler dijital ortamda tutulurken; ürün üzerindeki, ambalajdaki veya ürüne eşlik eden belgelerdeki QR kod gibi bir veri taşıyıcı üzerinden bu bilgilere erişilebilecek. DPP’de yer alacak bilgiler ürüne göre değişecek; ürünün kimliği, malzemeleri, çevresel performansı, tamir edilebilirliği, yeniden kullanımı ve geri dönüşümü gibi veriler bu kapsamda değerlendirilebilecek.
DPP’nin temel hukuki çerçevesini Ecodesign for Sustainable Products Regulation – ESPR (EU) 2024/1781 oluşturuyor. Ancak önemli bir ayrım var: DPP bugün bütün ürünler için aynı anda zorunlu hâle gelmiş değil. Sistem ürün grubu bazında ilerliyor. Hangi ürünlerin DPP taşıyacağı, pasaportta hangi bilgilerin bulunacağı, pasaportun model, parti veya tekil ürün seviyesinde hazırlanacağı ve uygulamanın ne zaman başlayacağı ilgili ürün grubuna yönelik düzenlemelerle belirlenecek.
🌍 DPP neden önemli?
DPP ile amaç yalnızca tüketiciye daha fazla bilgi vermek değil. Sistem; tedarik zincirindeki ürün bilgilerinin daha izlenebilir hâle gelmesini, tamir, yeniden kullanım ve geri dönüşüm süreçlerinin desteklenmesini ve kamu otoritelerinin ürün uygunluğunu daha etkin şekilde kontrol edebilmesini hedefliyor. DPP verilerinin açık standartlara dayalı, yapılandırılmış, makine tarafından okunabilir ve farklı sistemler arasında aktarılabilir olması gerekiyor.
Bu nedenle DPP’yi yalnızca ürüne eklenecek bir QR kod uygulaması olarak değerlendirmek yeterli değil. Arka planda ürün verisinin doğru kaynaktan toplanması, güncel tutulması, standart bir veri yapısına dönüştürülmesi, farklı kullanıcıların erişim yetkilerinin yönetilmesi ve verinin ürünün yaşam döngüsü boyunca korunması gerekiyor.
🆕 DPP Sicili kullanıma açıldı
DPP uygulamasında 2026 yazında önemli bir aşamaya geçildi. Avrupa Komisyonu, 16 Temmuz 2026 tarihinde Commission Implementing Regulation (EU) 2026/1778’i kabul etti. Düzenleme 17 Temmuz’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlandı ve DPP Sicili’nin kullanıcı doğrulaması, kayıt, veri yönetimi, erişim, güvenlik ve teknik yapısına ilişkin uygulama kurallarını belirledi.
Komisyon ayrıca 20 Temmuz 2026 tarihinde DPP Registry’yi ve test ortamını kullanıma açtı. Böylece DPP için yalnızca mevzuat çerçevesinin oluşturulduğu dönemden, şirketlerin sistemi teknik olarak test edebileceği uygulama dönemine geçilmiş oldu.
Burada önemli bir nokta bulunuyor: DPP Sicili, ürünle ilgili bütün ayrıntılı verilerin tutulduğu merkezi bir veri tabanı olmayacak. DPP sistemi esas olarak merkezi olmayan bir yapı üzerine kuruluyor. Ayrıntılı ürün bilgileri ekonomik operatör veya DPP hizmet sağlayıcısı tarafından tutulurken; AB Sicili benzersiz tanımlayıcıları, kayıt bilgilerini ve ilgili üst düzey metadata verilerini saklayacak.
🔍 Sicil sistemi nasıl çalışacak?
Yeni düzenlemeye göre DPP kayıtları, doğrulanmış ekonomik operatör tarafından Sicil’in kullanıcı arayüzü veya API aracılığıyla gerçekleştirilebilecek. Kayıt sırasında sistem; veri yapısının ilgili kurallara uygunluğunu, DPP’nin model/parti/ürün seviyesini ve gerektiğinde ürünün emtia kodu ile yedek DPP bağlantısı gibi bilgileri otomatik olarak kontrol edebilecek. Başarılı kayıt sonrasında sistem ürüne ilişkin benzersiz ve kalıcı bir kayıt tanımlayıcısı oluşturacak.
Ekonomik operatör ayrıca kayıt işleminin gerçekleştirildiğini gösteren elektronik bir kayıt kanıtı oluşturabilecek. Ancak Sicil tarafından yapılan otomatik doğrulama, ürünün tüm AB mevzuatına uygun olduğunun kanıtı anlamına gelmiyor. Ürün bilgilerinin esas doğruluğu ve mevzuata uygunluğu piyasa gözetimi ve diğer yetkili otoritelerin kontrollerine tabi olmaya devam edecek.
Kayıt yapan ekonomik operatör, Sicil’e sunduğu bilgilerin doğru ve eksiksiz olmasından ve kayıt bilgilerinin güncel tutulmasından sorumlu olacak. Bu nedenle DPP hazırlığı yalnızca ilk veri yükleme aşamasından oluşmuyor; ürün veya tedarik zincirindeki bilgiler değiştikçe verilerin yönetilebilmesi de sistemin önemli bir parçası hâline geliyor.
⚙️ DPP için teknik standartlar da yayımlandı
Teknik altyapı tarafında da önemli bir gelişme yaşandı. Avrupa Komisyonu, 14 Temmuz 2026 tarihli Implementing Decision (EU) 2026/1736 ile altı DPP standardının referansını AB Resmî Gazetesi’nde yayımladı. Standartlar; veri değişim protokolleri, benzersiz tanımlayıcılar, veri taşıyıcıları, veri depolama ve sürekliliği, API’ler ve sistemler arası birlikte çalışabilirlik konularını kapsıyor.
Yayımlanan standartlar:
• EN 18216:2026 – Data exchange protocols
• EN 18219:2026 – Unique identifiers
• EN 18220:2026 – Data carriers
• EN 18221:2026 – Data storage, archiving and persistence
• EN 18222:2026 – APIs for product passport lifecycle management and searchability
• EN 18223:2026 – System interoperability
📅 Bundan sonra ne olacak?
Avrupa Komisyonunun mevcut DPP uygulama takvimine göre, kalan iki DPP standardına ilişkin kararın Eylül 2026’da yayımlanması öngörülüyor. Demir-çelik için ürün bazlı DPP kurallarının ise 2026’nın son çeyreğinde kabul edilmesi planlanıyor. Tekstil, lastik ve alüminyum için ürün bazlı düzenlemelerin 2027’de; mobilya için 2028’de ve yatak ürünleri için 2029’da ilerlemesi öngörülüyor.
DPP’nin ilk somut uygulamalarından biri batarya sektöründe başlayacak. 18 Şubat 2027’den itibaren elektrikli araç bataryaları, hafif ulaşım araçlarında kullanılan bataryalar ve kapasitesi 2 kWh’ın üzerindeki endüstriyel bataryalar için Batarya Pasaportu zorunlu olacak. Komisyon ayrıca 21 Ağustos 2026 tarihinde güncellenmiş Batarya Pasaportu rehberini yayımladı. Rehber, toplam 71 veri noktasını batarya türlerine göre sınıflandırarak hangi bilgilerin zorunlu, opsiyonel veya belirli koşullarda uygulanabilir olduğunu gösteriyor.
🇹🇷 Şirketler DPP’ye nasıl hazırlanmalı?
DPP yükümlülüğünün kapsamı şirketin ürünü, pazardaki rolü ve ilgili sektörel düzenlemeye göre değişecek. Bu nedenle hazırlık sürecinin ilk adımı teknoloji satın almak veya QR kod oluşturmak değil, şirketin hangi ürünlerinin hangi düzenlemelerden etkileneceğini belirlemek olmalı.
Şirketler için uygulanabilecek hazırlık yol haritası şu şekilde özetlenebilir:
• Kapsam analizi: AB pazarına sunulan ürünlerin ve ilgili mevzuatın belirlenmesi.
• Veri gereksinimlerinin belirlenmesi: Ürün bazında DPP’de istenebilecek bilgilerin ve veri kaynaklarının çıkarılması.
• Veri haritalama: Bilginin ERP, üretim sistemi, kalite kayıtları, tedarikçi belgeleri veya farklı departmanlarda nerede bulunduğunun belirlenmesi.
• Sorumlulukların atanması: Verinin kim tarafından üretileceğinin, kontrol edileceğinin ve güncelleneceğinin netleştirilmesi.
• Tedarikçi veri süreci: Şirket içinde bulunmayan malzeme ve ürün bilgilerinin tedarikçilerden alınabilmesi için standart bir veri talep yapısının kurulması.
• Teknik altyapı: Benzersiz ürün tanımlayıcıları, veri taşıyıcıları, API bağlantıları ve gerekli DPP hizmet sağlayıcısı seçeneklerinin değerlendirilmesi.
• Sicil hazırlığı: Ekonomik operatör doğrulama ve DPP kayıt sürecinin anlaşılması, mümkün olan ürün gruplarında Komisyonun test ortamının kullanılması.
• Veri kalitesi ve güncelleme: DPP’nin tek seferlik bir belge değil, gerektiğinde güncellenmesi gereken yaşayan bir veri yapısı olarak yönetilmesi.
Bu adımlar mevzuatta sıralanmış zorunlu bir uygulama prosedürü değil; ESPR, DPP Sicili düzenlemesi ve Komisyonun ekonomik operatörlere yönelik açıklamalarındaki yükümlülüklerden hareketle oluşturulabilecek pratik bir hazırlık sıralamasıdır. Özellikle bugün için en kritik konu, şirketlerin veri kaynaklarını ve eksiklerini DPP zorunluluğu kendi ürün grubunda yürürlüğe girmeden önce görmeye başlamasıdır.
🌱 Beyond Green olarak şirketlere DPP kapsam analizi, ürün ve veri haritalama, mevcut durum ve boşluk analizi, tedarik zinciri veri yapısının oluşturulması ve DPP’ye hazırlık yol haritasının geliştirilmesi konularında destek sağlıyoruz.
DPP’de artık yalnızca gelecekte uygulanacak bir mevzuattan söz etmiyoruz. Sicilin kullanıma açılması, teknik standartların yayımlanmaya başlaması ve ilk ürün gruplarında uygulama tarihlerinin yaklaşmasıyla birlikte şirketler için asıl konu, gerekli ürün verisinin nerede olduğunu, kim tarafından yönetildiğini ve DPP sistemine nasıl aktarılacağını şimdiden belirlemek.
Bilgilendirme notu: Bu paylaşım genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki, teknik veya mevzuat danışmanlığı niteliği taşımamaktadır. Şirket ve ürün bazındaki yükümlülüklerin ilgili ürün grubuna yönelik güncel AB mevzuatı üzerinden ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
#DPP #DigitalProductPassport #ESPR #DijitalÜrünPasaportu #DöngüselEkonomi #Sürdürülebilirlik